4 روش آزمایشگاهی برای استریل کردن

استریل کردن یعنی چه؟

در علم میکروبیولوژی، استریل کردن یعنی تلاش برای از بین بردن میکروارگانیزم ها. این میکروارگانیزم ها می توانند ویروس، باکتری و هر چیز دیگری باشند. توجه داشته باشید که استریل کردن با شستشو دادن فرق دارد. وقتی صحبت از استریل کردن یک ماده و یا وسیله می شود به این معنی است که آن وسیله یا ماده قبلا تمیز کاری شده و صرفا ممکن است برخی میکروارگانیزم ها روی آن زندگی کنند و حالا برای از بین بردن آن ها از فرآیند استریل کردن استفاده می کنیم.

در ادامه 6 روش برای استریل کردن وسایل و مواد داخل آزمایشگاه را مرور می کنیم. این روش ها روش هایی آزمایشگاهی و عمومی بوده و شامل روش های صنعتی نمی باشد.

استریل کردن با بخار داغ

این روش یکی از عمومی ترین روش های استریل کردن در آزمایشگاه است. در این روش، تجهیزات و یا مواد را در معرض بخار آب بسیار داغ قرار می دهند؛ در این حرارت، میکروارگانیزم هایی که بر سطح تجهیزات چسبیده اند و یا داخل مواد زندگی می کنند از بین رفته و ساختار خود را از دست می دهند. به این روش اتوکلاو کردن نیز گفته می شود.

اتوکلاو دستگاهی است که داخل آن بخار با فشار بالا تولید شده و نگهداری می شود. در صورتی که تجهیزات و یا مواد را برای مدت زمان مشخصی داخل اتوکلاو قرار دهید، استریل خواهند شد. این روش برای از بین بردن ویروس ها، باکتری ها و کپک ها بسیار موثر است.

استریل کردن با حرارت دهی خشک

در این روش، برخلاف روش قبلی خبری از رطوبت نبوده و مواد و تجهیزات صرفا با حرارت دهی خشک استریل می شوند. در این روش می توان از شعله چراغ بونزن، هیتر های المنتی مخصوص و یا هر ابزار دیگری استفاده کرد تا صرفا تجهیز مورد نظر را داغ کنید. در گذشته برای استریل کردن سوزن های تزریق، از شعله چراغ الکلی استفاده می شد. پرستار پیش از تزریق به بیمار، نوک سوزن را مدتی روی شعله می گرفت و به این ترتیب از استریل بودن سوزن مطمئن می شد.

استریل کردن با حلال ها

یکی دیگر از روش های استریل کردن، استفده از انواع مواد ضد عفونی کننده و حلال ها می باشد. در این روش، تجهیز مورد نظر در محلولی از اتانول و ایزوپروپانول غوطه ور می شود. اتانول و ایزوپروپانول دو الکل بسیار قوی از نظر تمیز کنندگی هستند. هر دو این مواد توانایی حل کردن چربی ها و دناتوره کردن پروتئین ها را دارند. بنابراین می توانند به سادگی میکروارگانیزم ها را از بین برده و تجهیزات را استریل کنند.

حتما دیده اید که پیش از تزریق در مراکز پزشکی، ابتدا یک پنبه آغشته به الکل را روی محل تزریق می مالند. این کار برای از بین بردن آلودگی های سطح پوست بوده و می تواند مانع از نفوذ میکروارگانیزم ها به بافت های زیرین در حین تزریق شود.

استریل کردن با تابش پرتو

در این روش از تاباندن پرتو های پر انرژی برای از بین بردن میکروارگانیزم ها استفاده می شود. پرتو های X، UV و پرتو های گاما برای این کار بسیار مناسب اند. این پرتو ها با تخریب DNA و یا از بین بردن پروتئین ها می توانند میکروارگانیزم ها را از بین برده و تجهیزات را استریل کنند. از تاباندن پرتو های UV همچنین می توان برای استریل کردن مقدار زیاد آب، انواع پودر ها و… استفاده کرد.

در این روش، یک لامپ UV قدرتمند در داخل محفظه و یا مخزن آب قرار می گیرد و در تنها در چند دقیق می تواند کلیه میکروارگانیزم ها را از بین ببرد. همچنین قرار دادن پودر مواد مختلف در معرض این پرتو می تواند آن ها از آلودگی های میکروبی و امثال آن پاکسازی کند.